لوگو دکتر غزاله موسوی زاده
امتیاز بده

رکتوسل یا افتادگی رحم

امتیاز بده

رکتوسل وضعیتی است که می تواند در زنان رخ دهد که در آن دیواره جلوی راست روده به دیواره پشتی واژن فشار می آورد. رکتوسل یک بیماری شایع است و به ویژه پس از 50 سالگی  رخ می دهد. رکتوسل در موارد جزئی علائمی ایجاد نمی کند. بسیاری از موارد رکتوسل به طور اتفاقی در طول معاینه معمول لگنی زنان یافت می شود. با ما تا انتهای مقاله همراه باشید تا بیشتر در مورد عارضه رکتوسل یا افتادگی رحم بدانید.

رکتوسل یا افتادگی رحم

در دیواره مهبل خانم ها دیواره ای سخت و محکم از بافت فیبری وجود دارد که سبب جدا شدن آن از روده می شود. برخی از مواقع، ناحیه ای از دیواره ضعیف شده و سبب می شود تا روده بزرگ وارد واژن شود.که به این برآمدگی ها رکتوسل می گویند.

نشانه های افتادگی رحم

چه زمانی رکتوسل رخ می دهد؟

زمانی این عارضه رخ می دهد که دیواره مهبل به دلیل زایمان آسیب دیده باشد. به همین دلیل برآمدگی هایی بعد از زایمان ایجاد می شود که ممکن است بعد از گذر زمان و در سنین بالا بروز نماید و سبب ناراحتی برای زنان شود. رکتوسل در زنانی که وارد سن یائسگی می شوند، بیشتر دیده می شوند. اگر علائم یا نشانه‌های رکتوسل وجود داشته باشد، می‌تواند بر رکتوم یا واژن تأثیر بگذارد. هنگامی که آنها رخ می دهند، علائم رکتوسل معمولاً خفیف هستند.این نشانه ها شامل موارد زیر است که به پزشک کمک می کند که به درستی عارضه را تشخیص دهد.

  • ناتوانی در تخلیه روده ها
  • یبوست
  • دفع سخت مدفوع
  • داشتن اجابت مزاج مکرر
  • برای اجابت مزاج باید زور بزنید
  • بی اختیاری
  • نیاز به استفاده از آتل واژن برای اجابت مزاج
  • درد در رکتوم
  • برآمدگی در واژن
  • احساس پری در واژن
  • حالت بیرون زدگی رحم
  • مقاربت دردناک
  • خونریزی واژن

چه عواملی سبب بروز رکتوسل می شود؟

لایه نازکی از بافت بین رکتوم و واژن وجود دارد که سپتوم رکتوم واژینال نامیده می شود. رکتوسل ممکن است در اثر فشار روی کف لگن ایجاد شود که می تواند در اثر بارداری، یبوست مزمن، اضافه وزن یا چاقی، سرفه مزمن، یا بلند کردن مکرر وسایل سنگین رخ دهد. رکتوسل با افزایش سن شایع تر است. در بیشتر موارد، علت دقیق مشخص نخواهد شد، به خصوص به این دلیل که بسیاری از علل بالقوه مشترک هستند. گاهی اوقات، بیش از یک عامل در ایجاد رکتوسل نقش دارد. به طور کلی می توان گفت برخی از عوامل هستند که باعث بروز و تشدید افتادگی رحم می شوند. عواملی مانند یبوست های مزمن، سرفه مزمن، بلند کردن مکرر اجسام سنگین و یا فعالیت هایی که باعث بروز فشار روی لگن شود، سبب ابتلا به افتادگی رحم می شود. در مورد لابیاپلاستی بیشتر بدانید.

هزینه جراحی افتادگی رحم

نحوه تشخیص رکتوسل

افرادی که به افتادگی های خفیف رحمی مبتلا شده اند، هیچ گونه علائمی ندارد و تشخیص این عارضه ممکن است برای متخصص زنان و زایمان کمی دشوار باشد.
بین 20 الی 80 درضد از زنان بالغ ممکن است به این عارضه مبتلا باشند. اما رکتوسل بیشتر در زنان مسن که سابقه زایمان طبیعی متعدد را داشته اند، بیشتر دیده می شود.
زنانه که به سیسیتوسل یا افتادگی مثانه مبتلا هستند، نیز ممکن است در اینده به رکتوسل مبتلا شوند.

معاینه لگن

معاینه لگن ممکن است با انگشتان دستکش دار (معاینه دو دستی) یا با استفاده از دستگاهی به نام اسپکولوم، که یک ابزار فلزی است که برای کمک به پزشک برای دیدن واژن و دهانه رحم استفاده می شود، انجام شود. در طول معاینه لگن، بیمار روی میز معاینه دراز می کشد و پاها را در رکاب هایی قرار می دهد که در دو طرف میز قرار دارند تا پزشک بتواند فرج، واژن و دهانه رحم را معاینه کند. معاینه دو دستی یک روش تشخیصی است که در آن پزشک یک انگشت دستکش دار و روغن کاری شده را وارد واژن می کند. با انجام این کار، دیواره های واژن را می توان احساس کرد که آیا ناهنجاری های ساختاری وجود دارد یا خیر. پزشک همچنین دست دیگر خود را روی شکم روی رحم قرار می دهد و فشار می دهد (لمس می کند) و هرگونه ناهنجاری را احساس می کند.

    در صورت استفاده از اسپکولوم، اسپکولوم در داخل واژن قرار می گیرد و باز می شود تا پزشک بتواند داخل واژن را تا دهانه رحم که قسمت پایینی رحم است ببیند. آزمایش پاپ اسمیر نیز ممکن است در این زمان انجام شود، جایی که یک سواب پنبه یا برس برای جمع‌آوری برخی از سلول‌ها از دهانه رحم استفاده می‌شود و سپس برای آزمایش به آزمایشگاه فرستاده می‌شود تا اطمینان حاصل شود که هیچ گونه ناهنجاری نشان نمی‌دهند. مهم نیست از کدام روش استفاده می شود، معاینه ممکن است کمی ناراحت کننده باشد. با این حال معاینه نباید دردناک باشد و تنها باید یک یا دو دقیقه طول بکشد تا کامل شود. در مورد عفونت ادراری در زنان بیشتر بدانید.

آزمون رکتوم دیجیتال

در طول یک معاینه دیجیتال رکتوم، یک انگشت دستکش دار و روغن کاری شده به راست روده وارد می شود. با انجام این کار، پزشک می تواند هرگونه ناهنجاری را احساس کند یا مخاط یا خونریزی در آن ناحیه را بررسی کند. اگر رکتوسل وجود داشته باشد، ممکن است عضلات دیواره راست روده که نزدیک به واژن است، ضعیف تر احساس شوند. معاینه رکتال دیجیتال ممکن است با معاینه لگن یا بدون معاینه لگن انجام شود. در برخی موارد، هر دو در طول یک معاینه معمول سالانه یا زمانی که مشکوک به رکتوسل است انجام می شود.

دفکوگرافی

دفکوگرافی نوعی اشعه ایکس است که برای بررسی اتفاقاتی که در طول اجابت مزاج اتفاق می افتد انجام می شود. این آزمایش اغلب مورد استفاده قرار نمی گیرد، اما می تواند به تعیین محل دقیق و اندازه رکتوسل کمک کند. آمادگی برای این آزمایش ممکن است شامل استفاده از تنقیه قبل از آزمایش و سپس ناشتا بودن برای چند ساعت قبل باشد. در طول آزمایش، نوعی خمیر حاوی رنگ کنتراست سپس وارد رکتوم می شود.  سپس از بیماران خواسته می شود که خمیر را درست مانند اجابت مزاج خارج کنند. در حالی که این اتفاق می افتد، فیلم های اشعه ایکس گرفته می شود. برای زنان، مقداری ماده حاجب نیز ممکن است در واژن قرار داده شود تا در طول عکسبرداری با اشعه ایکس بهتر تجسم شود. دردناک نیست، اما ممکن است انجام این آزمایش ناراحت کننده باشد.

برخی از رکتوسل‌ها فقط در هنگام زور زدن، مانند هنگام اجابت مزاج، قابل مشاهده می‌شوند، به همین دلیل است که این آزمایش ممکن است مفید باشد. ماده کنتراست ممکن است در رکتوم گیر کند، که به این معنی است که مدفوع نیز ممکن است در رکتوم باقی بماند و باعث احساس ناتوانی در تخلیه کامل روده شود.

جراحی افتادگی رحم

علائم افتادگی رحم

رکتوسل خفیف ممکن است علائمی به همراه نداشته باشد. مخصوصا اگر این عارضه کمتر از 2 سانتی متر باشد. ولی در موارد شدید تر و بزرگ تر ، بیماران با شکایت موارد زیر به متخصص مراجعه می کنند:
افزایش تعداد باز شدن برخی از بافت های بیرون زده از واژن

  • یبوست
  • مشکلات روده ای
  • درد یا ناراحتی در طی مقاربت جنسی
  • بعد از تخلیه روده هنوز احساس درد وجود دارد.
  • احساس فشار روده
  • درد رکتال
  • مشکل در کنترل عبور مدفوع از روده بزرگ

کمردرد که با دراز کشیدن برطرف می شود. در بسیاری از خانم ها ، با گذشت روز و شدیدتر شدن این درد کمر ممکن است بدتر شود.

نحوه بررسی و معاینه رکتوسل

متخصص زنان برای درمان در خصوص تعداد دفعات زایمان طبیعی سوال خواهد کرد. همچنین در مورد مشکلاتی مانند بی اختیاری ادرار، تکرر ادرار و سایر مشکلات صحبت خواهد کرد.
بعد از بررسی افتادگی رحم و مثانه ممکن است در خصوص سیستوسل نیز بررسی هایی انجام دهد.
در اکثر موارد، متخصص زنان می تواند با انجام معاینات رکتوم، رکتوسل را نیز تایید نماید. همچنین ممکن است پزشک از بیمار بخواهد تا در تشخیص این عارضه با انجام برخی از فعالیت ها کمک نمایید.

مدت زمان درمان افتادگی رحم

افتادگی رحم یک بیماری است که به مرور زمان ایجاد شده و به خودی خود درمان نمی شود. ممکن است با یک عارضه کوچک شروع شود ولی با گذشت زمان بزرگ تر و مشکل ساز تر شود. که نیاز به درمان های جدی تری دارد.

پیشگیری از ابتلا به افتادگی رحم

برخی از متخصصین زنان و زایمان بر این عقیده هستند که انجام ورزش هایی مانند کگل می تواند از بروز و تشدید افتادگی رحم پیشگیری کند. همچنین باعث تقویت عضلات و سفت شدن بافت های اطراف واژن می شود اما برای پیشگیری از رکتوسل پیشنهاد نشده است.

درمان افتادگی رحم

درمان افتادگی رحم

اگر به افتادگی رحم مبتلا باشید، احتملا متخصص زنان برای ترمیم ضعف بافت های بین روده و واژن جراحی را توصیه می کند که برای ترمیم و یا تقویت ناحیه بخیه زده می شود.

پساری واژن

یک روش غیر جراحی است که به عنوان روش جایگزین درمانی می باشد. پساری وسیله ای است که به صورت حلقه و بلوک است که به منظور حمایت از بافت های داخل مهبل قرار داده می شود.
پساری ها در انواع مختلفی هستند که برخی نیاز به تمیز و نگه داری شبانه روزی فرد دارد. ولی در برخی از موارد باید به متخصص زنان مراجعه کرد. پزشک تصمیم می گیرد که کدام نوع از پساری را برای درمان استفاده کند.

اگر از یبوست مزمن ، درد یا ناراحتی در هنگام مقاربت جنسی یا هرگونه مشکل در مدفوع رنج می برید ، با پزشک مشورت کرده و برای درمان مراجعه نمایید
همچنین در صورت احساس برآمدگی غیر طبیعی در دیواره واژن به متخصص زنان مراجعه نمایید. زیرا ممکن است به طور ناگهانی دچار فشار شدید در رکتوم، درد یا خونریزی های شدید شوید.

پیش بینی

در صورت کشف برآمدگی غیر طبیعی در دیواره واژن ، فوراً با پزشک خود تماس بگیرید و یا اگر به طور ناگهانی دچار فشار شدید رکتوم ، درد یا خونریزی شدید شوید.

کلام آخر

رکتوسل یا افتادگی رحم بیماری است که در اثر زایمان طبیعی متعدد ایجاد می گردد. این عارضه معمولا علائمی ایجاد نمی کند و برای آنهایی که مشکلی ایجاد نمی کنند، ممکن است نیازی به درمان نباشد. با این حال، زمانی که رکتوسل بر کیفیت زندگی فرد تأثیر می‌گذارد (مانند ایجاد درد یا ناتوانی در انجام اجابت مزاج)، درمان‌هایی که ممکن است مورد استفاده قرار گیرند. این درمان ها شامل اصلاح رژیم غذایی، بیوفیدبک یا جراحی است.

دکتر غزاله موسوی زاده

جراح و متخصص زنان و زایمان و نازایی
فلوشیپ نازایی از پژوهشکده علمی صارم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *