بارداری خارج از رحم و خطرات آن

بارداری خارج از رحم وضعیتی است که تخمک بارور شده به جای لانه‌گزینی در رحم، در مکان‌های دیگری مانند لوله فالوپ، تخمدان یا حفره شکمی جایگزین می‌شود. این نوع بارداری نمی‌تواند به طور طبیعی پیشرفت کند و در صورت عدم درمان ممکن است به عوارض جدی مانند خونریزی داخلی منجر شود. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، شامل دارودرمانی یا جراحی، برای حفظ سلامت مادر و جلوگیری از عوارض حیاتی اهمیت دارد.

شاید خانم های باردار به دلیل موارد زیادی بارداری خارج رحم داشته باشند و با دیدن نشانه ها و علائم متوجه شوند که باید به متخصص زنان و زایمان مراجعه کنند. در این مطلب با بارداری خارج از رحم آشنایی پیدا می کنیم تا بتوانید علت آن را شناسایی کنیم و به موقع به پزشک زنان مراجعه کنیم.

بارداری خارج از رحم چیست؟

این حاملگی به زمانی گفته می شود که تخمک لقاح یافته در منطقه ایی به جز دیواره داخلی رحم قرار بگیرد و با گذشت زمان رشد کند. رایج ترین ناحیه که تخمک لقاح یافته در آنجا ایجاد می شود لوله های فالوپ است. اما ممکن است در گردن رحم،حفره شکمی و تخمدان این اتفاق بیفتد. امروزه که روش های متفاوتی برای درمان ناباروری مانند کمک به ناباروری IVF انجام میگرد در موارد نادر بارداری خارج از رحم به صورت همزمان با بارداری طبیعی و درون رحمی به وجود می آید.

علت ایجاد بارداری خارج از رحم

روند بارداری این گونه است که در یکی از لوله های فالوپ که تخمدان ها را به رحم وصل میکند تخمک با  اسپرم لقاح پیدا می کند و تخمک لقاح یافته به طرف رحم حرکت می کند و  و خود را به دیواره داخلی رحم و یا آندومتر می رساند و در آنجا جای گیری می کند و با گذشت زمان رشد پیدا می کند. حال در انجام این فرآیند اختلالاتی ایجاد می شود و تخمک لقاح یافته در جایی غیر از رحم رشد می یابد و ممکن است با عوارضی مانند آسیب لوله های فالوپ و یا پارگی رو به رو شود .

در چه کسانی احتمال بارداری خارج از رحم افزایش پیدا می کند؟

عللی که باعث می شود ریسک بارداری خارج از رحم بالا رود در زیر عنوان می شود و بهتر است تحت نظر متخصص زنان و زایمان باشید. اما این گونه نیست که در دیگر زنان این اتفاق به هیچ عنوان اتفاق نمی افتد:

• زنان با سابقه بارداری خارج از رحم (احتمال بارداری خارج از رحم بعد از یک بار تجربه پانزده درصد و  بعد از بار دوم به مقدار 30% است.)
• خانم هایی که مشکلاتی همچون تورم و عفونت لگن دارند.
• آسیب در لوله های فالوپ
• زنانی  که به عارضه کلامیدیا که یکی از بیماری های منتقله از راه جنسی است و عامل آن باکتری ها می باشند.
• انسداد و یا چسبندگی لوله های فالوپ
• فیبروم
• استفاده از IUDبرای جلوگیری از بارداری
• استفاده از دخانیات در زمان نزدیک به لقاح

علائم و نشانه های بارداری خارج از رحم

حاملگی خارج از رحم معمولاً در هفته‌های اولیه بارداری علائم خود را نشان می‌دهد. برخی از علائم شایع عبارتند از:

• علائم اولیه بارداری

• تأخیر در قاعدگی

• حساسیت در سینه‌ها

• تهوع و خستگی

علائم هشداردهنده حاملگی خارج از رحم:

• درد شکم یا لگن معمولاً یک‌ طرفه و ممکن است شدت آن متغیر باشد.

• خونریزی واژینال غیرطبیعی معمولاً سبک‌تر یا سنگین‌تر از قاعدگی عادی است.

• درد در شانه‌ها که ممکن است نشان‌دهنده خونریزی داخلی باشد که به اعصاب در ناحیه دیافراگم فشار وارد می‌کند.

• سرگیجه یا غش به دلیل کاهش فشار خون یا خونریزی داخلی.

علائم حاد و اضطراری

در صورت پارگی لوله فالوپ، علائم زیر رخ می‌دهد:

• درد شدید و ناگهانی شکم

• خونریزی شدید داخلی

• افت شدید فشار خون و شوک

خطرات بارداری خارج از حم

بارداری خارج از رحم می‌تواند عوارض جدی ایجاد کند، به‌ویژه اگر به‌موقع تشخیص داده نشود و درمان مناسب انجام نگیرد. عوارض احتمالی شامل موارد زیر است:

1. پارگی لوله فالوپ یا محل لانه‌گزینی تخمک می‌تواند منجر به خونریزی داخلی شدید شود که یک وضعیت تهدیدکننده زندگی است.
2. ممکن است لوله فالوپ به دلیل پارگی یا جراحی برای برداشتن بارداری آسیب ببیند یا برداشته شود، که می‌تواند توانایی باروری را کاهش دهد.
3. آسیب به لوله‌های فالوپ یا ایجاد چسبندگی در لگن می‌تواند باروری آینده را تحت تأثیر قرار دهد.
4. در صورت درمان نامناسب یا تأخیر در تشخیص، ممکن است عفونت لگنی ایجاد شود که خطر ناباروری یا مشکلات دیگر را افزایش می‌دهد.
5. خونریزی شدید می‌تواند باعث افت شدید فشار خون، شوک و حتی مرگ شود، اگر درمان فوری انجام نشود.
6. از دست دادن بارداری می‌تواند باعث اضطراب، افسردگی یا تأثیرات روانی طولانی‌مدت شود.

روش های تشخیص بارداری خارج از رحم

تشخیص بارداری خارج از رحم نیاز به ارزیابی دقیق بالینی، آزمایشگاهی و تصویربرداری دارد. روش‌های اصلی تشخیص عبارتند از:

• پزشک با بررسی علائم بیمار، مانند درد شکم، خونریزی واژینال، یا حساسیت به لمس در ناحیه لگن، احتمال بارداری خارج از رحم را ارزیابی می‌کند.
• معاینه داخلی لگن برای بررسی توده‌های مشکوک یا درد در لوله‌های فالوپ انجام می‌شود.
• آزمایش خون برای سطح hCG معمولاً در بارداری افزایش می‌یابد، اما در بارداری خارج از رحم، سطح آن پایین‌تر از حد انتظار است یا به‌طور غیرطبیعی افزایش می‌یابد.
• آزمایش‌های مکرر برای مشاهده روند تغییرات سطح hCG ممکن است مورد نیاز باشد.
• سونوگرافی لگن روش اصلی و دقیق برای تشخیص بارداری خارج از رحم است، در سونوگرافی، عدم مشاهده کیسه حاملگی در رحم همراه با وجود مایع آزاد در شکم یا توده‌ای در لوله فالوپ می‌تواند نشان‌دهنده بارداری خارج از رحم باشد.
• سطح پایین پروژسترون ممکن است نشان‌دهنده بارداری غیرطبیعی، از جمله بارداری خارج از رحم باشد.
• در مواردی که تشخیص با روش‌های غیرتهاجمی ممکن نباشد، لاپاروسکوپی برای مشاهده مستقیم داخل لگن انجام می‌شود.

درمان بارداری خارج از رحم به چه صورت است؟

درمان به اندازه و محل بارداری، وضعیت سلامتی بیمار و وجود یا عدم وجود پارگی بستگی دارد:

دارو درمانی

متوترکسات دارویی است که رشد سلول‌های بارداری را متوقف می‌کند و به بدن کمک می‌کند بارداری را جذب کند. این روش در مواردی که بارداری کوچک است و پارگی رخ نداده، استفاده می‌شود.

جراحی

لاپاروسکوپی برای برداشتن توده بارداری و در صورت نیاز ترمیم یا برداشتن لوله آسیب‌دیده و جراحی باز در موارد پارگی یا خونریزی شدید، انجام می شود.

کنترل و پایش

در مواردی که بارداری کوچک و بدون عارضه است، ممکن است پزشک منتظر بماند و وضعیت بیمار را با آزمایش‌های مکرر hCG کنترل کند.

تشخیص و درمان به‌موقع بارداری خارج از رحم کلید پیشگیری از عوارض جدی مانند پارگی، خونریزی داخلی و ناباروری است.

سوالات متداول

در نهایت…

بارداری خارج از رحم یک وضعیت غیرطبیعی و جدی است که نیازمند تشخیص و درمان فوری است. این نوع بارداری نمی‌تواند به طور طبیعی ادامه یابد و در صورت عدم درمان می‌تواند منجر به عوارض خطرناک مانند خونریزی داخلی شود. با تشخیص زودهنگام از طریق آزمایش خون و سونوگرافی و درمان مناسب، از عوارض آن می‌توان جلوگیری کرد. آگاهی و پیگیری پزشکی منظم برای حفظ سلامت مادر و افزایش شانس بارداری‌های آینده ضروری است.