فیبروم رحم + علل و علائم آن

 فیبروم رحم تومورهای غیر سرطانی هستند که در رحم رشد کرده و به عنوان میوم نیز شناخته می شوند. به طور معمول خطرناک نیستند، اما باعث درد، خونریزی شدید و مشکلات باروری یا بارداری می‌شوند. فیبروم ها شایع ترین تومور خوش خیم رحم زنان هستند و قابل درمان هستند. علل دقیق بروز فیبروم‌ها هنوز کاملاً مشخص نیست، اما عوامل هورمونی و ژنتیکی نقش مهمی دارند. آیا فیبروم رحم همیشه نیاز به درمان دارد یا در برخی موارد خود به خود بهبود می‌یابد؟

فیبروم یا میوم رحم چیست؟

فیبروم رحم یکی از بیماری های رایج در بین خانم ها است. این بیماری با نام تومور خوش خیم ماهیچه مسطح رحمی هم شناخته می شود، که ممکن است در داخل یا اطراف رحم ایجاد شوند. میوم که بخشی از بافت عضلانی است، به ندرت در دهانه رحم ایجاد می شود، اما در صورت بروز، معمولاً میوم در قسمت بالای رحم نیز وجود دارد.

در این باره باید گفت که حدود ۵۰ درصد از زنان در سنین باروری یعنی سنین ۲۵ تا ۴۰ سالگی ممکن است به بیماری فیبروم مبتلا شوند. اصولا فیبروم رحم اگر کوچک بوده و سایز قابل توجهی نداشته باشد، علامتی مشخص به همراه ندارد ولی در سونوگرافی کاملا شناسایی می شود. اما اگر وضعیت بیماری حاد و شدید باشد، نشانه هایی چون افزایش حجم خونریزی قاعدگی، درد زیاد حین دوره قاعدگی و نازایی و درد لگن بیمار را درگیر خود می کنند. لازم به ذکر است که فیبروم رحم ارتباطی به زایمان های گذشته ندارد و نمی توان گفت که زایمان طبیعی یا زایمان سزارین در اینباره تاثیری دارند.

علت ایجاد فیبروم رحم چیست؟

هنوز علت اصلی ایجاد این بیماری ناشناخته است. اما ژنتیک، هورمون‌ها، رژیم غذایی و استرس یا ترکیبی از همه ی این موارد ممکن است نقش داشته باشد.

• هورمون‌های استروژن و پروژسترون که مسئول تنظیم چرخه قاعدگی هستند، می‌توانند رشد فیبروم‌ها را تحریک کنند. به‌ویژه، در دوران بارداری که میزان استروژن افزایش می‌یابد، فیبروم‌ها ممکن است بزرگ‌تر شوند.

• سابقه خانوادگی یکی از عوامل مهم است. اگر در خانواده فردی سابقه فیبروم رحم وجود داشته باشد، احتمال بروز این بیماری در فرد بیشتر است.

• تحقیقات نشان داده‌اند که زنان سیاه‌پوست بیشتر از زنان سایر نژادها به فیبروم رحم مبتلا می‌شوند و این فیبروم‌ها معمولاً بزرگ‌تر و در سنین پایین‌تر ایجاد می‌شوند.

• فیبروم‌ها بیشتر در زنان ۳۰ تا ۴۰ ساله شایع هستند و پس از یائسگی که سطح هورمون‌ها کاهش می‌یابد، اندازه آن‌ها معمولاً کوچک‌تر می‌شود.

• چاقی و رژیم غذایی غنی از چربی‌ها ممکن است خطر ابتلا به فیبروم رحم را افزایش دهد. همچنین، عدم فعالیت بدنی و داشتن سبک زندگی ناسالم نیز می‌تواند بر رشد فیبروم‌ها تأثیر بگذارد.

• برخی از مواد شیمیایی محیطی که در محصولات بهداشتی یا غذایی یافت می‌شوند، ممکن است به رشد فیبروم‌ها کمک کنند، اما این مورد هنوز نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.

این احتمال وجود دارد که این تومورها توسط هورمون های زنان مانند استروژن و پروژسترون کنترل می شوند. زمانی که سطح هورمون ها بالاست (مانند دوران بارداری) رشد می کنند و با استفاده از داروهای ضد هورمونی یا یائسگی رشدشان متوقف می شود یا کوچک می شوند.

انواع فیبروم رحم

فیبروم های رحمی به چهار نوع تقسیم می شوند:

فیبروم‌های زیر مخاطی

این نوع فیبروم‌ها در زیر پوشش داخلی رحم (مخاط رحم) رشد می‌کنند و می‌توانند بر روی جریان خون قاعدگی تأثیر گذاشته و باعث خونریزی شدید و درد شوند. همچنین ممکن است بر بارداری تأثیر بگذارند.

فیبروم‌های عضلانی

این فیبروم‌ها در دیواره عضلانی رحم رشد می‌کنند و شایع‌ترین نوع فیبروم‌ها هستند. آن‌ها باعث درد و خونریزی غیرطبیعی شده، اما معمولاً تأثیر کمی بر باروری دارند.

فیبروم‌های ساب سراوس

این فیبروم‌ها در بیرون رحم و در سطح خارجی آن قرار دارند، می‌توانند باعث فشار بر روی ارگان‌های دیگر مانند مثانه یا روده شوند و درد و ناراحتی ایجاد کنند.

فیبروم‌های پیوندی

این فیبروم‌ها به‌صورت ساقه‌دار از دیواره رحم آویزان هستند و می‌توانند در داخل رحم یا خارج آن قرار گیرند. این نوع فیبروم‌ها ممکن است به‌طور موقت پیچ بخورند و درد ایجاد کنند.

علائم و نشانه های فیبروم رحم چیست؟

علائم فیبروم رحمی عبارتند از:

• خونریزی سنگین و دردناک در زمان قاعدگی
• خونریزی در بین دو سیکل قاعدگی
• فشار، درد یا احساس پری در قسمت زیر شکم
• رحم بزرگ یا شکم بزرگ
• یبوست
• تکرر ادرار یا ناتوانی در تخلیه کامل مثانه
• درد هنگام آمیزش جنسی
• ناباروری یا سقط مکرر جنین
• کم خونی (به دلیل از دست دادن خون زیاد در طول قاعدگی)

نحوه تشخیص فیبروم رحم

تشخیص فیبروم رحم از طریق ترکیب تاریخچه پزشکی، معاینه فیزیکی و آزمایش‌های تصویربرداری انجام می‌شود.

پزشک ابتدا از شما درباره علائم و سابقه پزشکی‌تان سوال می‌کند. علائمی مانند خونریزی غیرطبیعی قاعدگی، درد لگنی، فشار بر مثانه یا روده، یا مشکلات بارداری پزشک را به سمت احتمال فیبروم رحم هدایت می‌کند.

در معاینه لگنی، پزشک رحم شما را بررسی کرده تا بزرگ‌تر از اندازه طبیعی بودن آن یا وجود توده‌های قابل لمس را تشخیص دهد. این معاینه می‌تواند به شناسایی فیبروم‌های بزرگ کمک کند.

مابقی روش های تشخیصی عبارتند از:

سونوگرافی

یکی از روش‌های رایج برای تشخیص فیبروم رحم، سونوگرافی است. این روش از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از رحم استفاده می‌کند و به پزشک کمک می‌کند تا فیبروم‌ها را مشاهده کرده و اندازه، تعداد و موقعیت آن‌ها را ارزیابی کند.

هیستروسونوگرافی

در این روش، به‌طور همزمان از سونوگرافی و محلول نمکی برای بررسی دقیق‌تر رحم استفاده می‌شود. این روش به شناسایی فیبروم‌های زیر مخاطی کمک می‌کند که در سونوگرافی معمولی ممکن است دیده نشوند.

هیستروسکوپی

در هیستروسکوپی، یک لوله نازک و انعطاف‌پذیر با دوربینی کوچک (هیستروسکوپ) از طریق دهانه رحم به داخل رحم وارد می‌شود تا فیبروم‌ها و سایر مشکلات رحم مشاهده شوند. این روش بیشتر برای تشخیص فیبروم‌های زیر مخاطی یا پیوندی کاربرد دارد.

ام‌آر‌آی (MRI)

اگر پزشک نیاز به ارزیابی دقیق‌تری داشته باشد، ممکن است از ام‌آر‌آی استفاده کند. این روش تصویربرداری جزئیات بیشتری از فیبروم‌ها و محل دقیق آن‌ها را نشان می‌دهد و در تصمیم‌گیری برای درمان مفید است.

چه کسانی در معرض خطر ابتلا به فیبروم رحم هستند؟

فیبروم رحم بسیار شایع است و می توانند در هر سنی اتفاق بیفتند، اما احتمال ابتلای شما در سنین باروری بیشتر است. فیبروم ها بیشتر برای افراد 30-40 ساله شایع هستند و معمولاً پس از یائسگی کوچک می شوند یا خود به خود از بین می روند. خطر ابتلا به این بیماری در این افراد بیشتر است:

• شروع قاعدگی در سن پایین
• مصرف داروهای ضد بارداری
• فقر ویتامین D و علل ارثی
• مصرف بیش از حد گوشت قرمز
• مصرف پایین سبزیجات و میوه و محصولات لبنی
• مصرف الکل

آیا فیبروم رحم دارد؟

اکثر فیبروم ها که در رحم تشکیل می شوند، ابعاد کمی داشته و کوچک هستند که در صورت شناسایی و تشخیص به صورت اتفاقی طی سونوگرافی وجودشان محرز می شود که به دلیل عدم نشانه و علامت، درمان به خصوصی نیاز نیست و تنها لازم است بیمار به منظور کنترل ابعاد فیبروم ها، هر ۳ الی ۶ ماه یک بار به مطب متخصص زنان در غرب تهران مراجعه نماید تا در صورت شدت گرفتن بیماری تمام مراحل درمانی به درستی پیش بروند.

در صورت پیدایش نشانه های آزاردهنده ای همچون درد شکمی و اختلال در عادت ماهانه باید بیماری را جدی گرفته و درمان فیبروم رحم را انجام داد. در مورد فیبروم های بزرگ و دارای علائم شدید، بهترین درمان و تکمیل بهبودی، برداشت کامل فیبروم و یا میومکتومی طی عمل جراحی است.

سوالات متداول

در نهایت…

فیبروم رحم تومورهای غیرسرطانی هستند که در دیواره رحم رشد می‌کنند و ممکن است علائمی مانند خونریزی شدید، درد و مشکلات بارداری ایجاد کنند. تشخیص آن از طریق معاینه پزشکی و آزمایش‌های تصویربرداری انجام می‌شود. درمان بستگی به شدت علائم و موقعیت فیبروم دارد.