یائسگی زودرس و علت آن

یائسگی زودرس زمانی رخ می‌ دهد که عملکرد تخمدان‌ها پیش از ۴۰ سالگی متوقف شده و قاعدگی به پایان می‌رسد. این وضعیت می‌تواند به دلایل ژنتیکی، اختلالات خودایمنی، یا عوامل محیطی مانند شیمی‌درمانی ایجاد شود. یائسگی زودرس علاوه بر تأثیر بر باروری، با علائمی چون گرگرفتگی، کاهش تراکم استخوان و تغییرات خلقی همراه است. تشخیص و مدیریت به‌موقع این شرایط می‌تواند به بهبود کیفیت زندگی و پیشگیری از عوارض بلندمدت کمک کند.

چه رویدادهایی در بدن منجر به یائسگی زودرس می شود؟

با افزایش سن به مرور زمان تخمدان های هورمون تنظیم کننده قاعدگی کمتری تولید می کنند .و حتی طی مدت زمانی بلوغ تخمک در تخمدان ها مختل می شود و با افزایش هورمون پروژسترون بعد از تخمک گذاری به شدت کاهش می یابد .با توجه به تغییرات هورمونی باعث کاهش توانایی باروری و توقف عادت ماهیانه می شود.در صورتی که این روند در قبل از سن 40 سالگی رخ دهد یک هشدار برای یائسگی زودرس محسوب می شود.

• درمان بیماری های خاص با شیمی درمانی یا پرتونگاری
• سابقه بیماری های خانوادگی و اختلال خود ایمنی مانند کم کاری تیروئید، بیماری گریوز یا لوپوس
• تلاش برای بارداری طبیعی بیش از یک سال
• ابتلای مادر یا خواهر به یائسگی زودرس

شروع یائسگی زودرس چه پیامدهایی را در پی خواهد داشت؟

شروع یائسگی زودرس می‌تواند پیامدهای جسمی و روانی متعددی به همراه داشته باشد. برخی از مهم‌ترین آنها عبارت‌اند از:

• با توقف تخمک‌گذاری، احتمال بارداری کاهش می‌یابد.
• افت استروژن موجب کاهش تراکم استخوان و افزایش خطر شکستگی می‌شود.
• کاهش هورمون‌ها می‌تواند خطر بیماری‌های قلبی-عروقی را افزایش دهد.
• این علائم معمولاً باعث اختلال در خواب و کاهش کیفیت زندگی می‌شوند.
• افسردگی، اضطراب و کاهش تمرکز ممکن است رخ دهد.
• کاهش استروژن منجر به ناراحتی در روابط جنسی و خشکی واژن می‌شود.
• کاهش هورمون‌ها می‌تواند افتادگی و چین‌ و چروک پوست را تسریع کند.

مشاوره پزشکی و درمان‌های هورمونی یا جایگزین می‌توانند به کاهش این پیامدها کمک کنند.

عوامل موثر در یائسگی زودرس

یائسگی زودرس می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلفی رخ دهد. مهم‌ترین عوامل مؤثر عبارت‌اند از:

1. برخی جراحی ها هیسترکتومی یا برداشت رحم
2. شیمی درمانی یا پرتو درمانی
3. عدم کفایت اولیه تخمدان
4. شیوه زندگی (تنش و بحران های شدید عاطفی در زندگی)
5. کم وزنی طولانی (زنانی که به شدت در حال رژیم های سخت و طولانی مدت هستند.)
6. چاقی مفرط (باعث اختلال در ترشح هورمون ها ،احتمال نارسایی تخمدان می شود.)
7. بیماری های خود ایمنی( اختلالات تیرویید، آرتریت روماتیسمی، نارسایی غده های فوق کلیه، لوبوس)
8. سیگار کشیدن
9. مواجه با آلاینده ها (اجزای تشکیل دهنده پلاستیک، شوینده ها، انواع رنگ ها و عطرهاست)

علائم یائسگی زودرس چیست؟

علائم یائسگی زودرس معمولاً مشابه مواردی است که زنان تحت یائسگی طبیعی تجربه می کنند و ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• دوره های نامنظم یا از دست رفته پریود
• دوره های پریود که بیش از حد معمول، سنگین تر یا سبک تر هستند.
• گرگرفتگی (احساس ناگهانی گرما که در قسمت فوقانی بدن)

این علائم نشانه این است که تخمدان ها استروژن کمتری تولید می کنند.

در کنار علائم فوق ، ممکن است برخی از خانمها علائم زیر را تجربه کنند:

• خشکی واژن (مهبل ممکن است نازک تر و انعطاف پذیر تر باشد.)
• تحریک پذیری مثانه و بدتر شدن از دست دادن کنترل مثانه (بی اختیاری ادرار)
• تغییرات عاطفی (تحریک پذیری ، نوسانات خلقی ، افسردگی خفیف)
• خشکی پوست ، چشم ها یا دهان
• بی خوابی
• کاهش رابطه جنسی

علاوه بر علائم ذکر شده در بالا ، اگر خانمی زیر 40 سال سن دارد و هر یک از شرایط زیر را تجربه کرده است ، باید به متخصص زنان و زایمان مراجعه کند تا تشخیص دهد که آیا یائسگی زودرس دارد یا خیر؟ برخی از خانم ها به دلیل انجام برخی از درمان ها، به یائسگی زودرس مبتلا می شوند.

یائسگی زودرس چگونه تشخیص داده می شود؟

برای تشخیص یائسگی زودرس، متخصص زنان و زایمان به احتمال زیاد معاینه جسمی را انجام می دهد و آزمایش خون را تجویز می کند تا شرایط دیگر مانند بارداری و بیماری تیروئید را رد کند. متخصص زنان در غرب تهران همچنین ممکن است آزمایشاتی را برای اندازه گیری میزان استرادیول انجام دهد. تشخیص سطح پایین استرادیول که نوعی استروژن است، می تواند نشانگر عدم موفقیت تخمدان ها برای بارداری و ابتلا به یائسگی باشد. هنگامی که سطح استرادیول کمتر از 30 باشد، نشان دهنده ابتلا به یائسگی زودرس است.

آزمایش خون

با این حال ، مهمترین آزمایش مورد استفاده برای تشخیص یائسگی زودرس ، آزمایش خون است که هورمون تحریک کننده فولیکول (FSH) را اندازه گیری می کند. FSH باعث می شود تخمدان های شما استروژن تولید کنند. هنگامی که تخمدان ها تولید استروژن را کاهش می دهد، سطح FSH افزایش می یابد. هنگامی که سطح FSH از 40 mIU / میلی لیتر بالا می رود ، معمولاً نشان می دهد که به یائسگی مبتلا شده اند.

آیا موارد بهداشتی دیگری وجود دارد که در یائسگی زودرس بر زنان تأثیر می گذارد؟

مانند همه زنان یائسه ، سطح استروژن در یائسگی زودرس کاهش پیدا می کند. زیرا تخمدان ها تولید این هورمون را متوقف می کنند. سطح پایین استروژن می تواند منجر به تغییراتی در سلامت جسمی خانم ها می شود و ممکن است خطر ابتلا وی را برای برخی از بیماری ها مانند پوکی استخوان افزایش دهد.

سایر خطرات سلامتی مرتبط با از بین رفتن استروژن شامل افزایش خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ و تخمدان ، بیماری پریودنتال (لثه)، ریزش دندان و تشکیل آب مروارید است.

با این حال، در مقایسه با زنانی که یائسگی طبیعی را پشت سر می گذارند، زنان تحت یائسگی زودرس بخش بیشتری از زندگی خود را بدون مزایای محافظت از استروژن خود می گذرانند. این مسئله آنها را در معرض خطر حتی بیشتر برای مشکلات سلامتی مربوط به یائسگی قرار می دهد.

یائسگی زودرس چگونه درمان می شود؟

علائم و خطرات سلامتی یائسگی زودرس و همچنین مشکلات عاطفی که ممکن است ناشی از آن باشد، با روش های مشابه با روش های یائسگی طبیعی قابل مدیریت است. زنانی که با ناباروری سروکار دارند، یائسگی زودرس را ممکن است تجربه کنند.

درمان یائسگی زودرس بر کاهش علائم و پیشگیری از عوارض بلندمدت متمرکز است. روش‌های درمان شامل موارد زیر می‌شود:

درمان هورمونی جایگزین (HRT)

استفاده از استروژن و پروژسترون برای کاهش علائمی مانند گرگرفتگی، خشکی واژن و پیشگیری از پوکی استخوان تاثیرگذار است.

مکمل‌های کلسیم و ویتامین D

برای حفظ سلامت استخوان‌ها و کاهش خطر شکستگی تجویز می شود.

سبک زندگی سالم

تغذیه متعادل، ورزش منظم، ترک سیگار و کاهش استرس به بهبود علائم کمک می‌کند.

پشتیبانی روان‌ شناختی

مشاوره یا روان‌درمانی برای مدیریت تغییرات خلقی و بهبود کیفیت زندگی بسیار موثر است.

داروهای تقویت تخمدان

در موارد خاص، برای تحریک فعالیت تخمدان‌ها ممکن است تجویز شوند.

درمان‌های تخصصی

در صورت وجود بیماری‌های مرتبط مانند اختلالات خودایمنی، درمان‌های هدفمند انجام می‌شود.

تشخیص و برنامه درمانی باید با نظر پزشک و براساس شرایط فرد انجام شود.

سوالات متداول

در نهایت…

یائسگی زودرس با توقف عملکرد تخمدان‌ها پیش از ۴۰ سالگی می‌تواند تأثیرات جسمی و روانی متعددی داشته باشد. علائم آن شامل گرگرفتگی، تغییرات خلقی و کاهش باروری است. تشخیص زودهنگام و مدیریت مناسب از طریق درمان‌های هورمونی، مکمل‌ها و تغییر سبک زندگی می‌تواند به کاهش علائم و پیشگیری از عوارضی مانند پوکی استخوان و بیماری‌های قلبی کمک کند. مشاوره با پزشک برای بهبود کیفیت زندگی ضروری است.