میزان اهمیت تخمک گذاری در بارداری چقدر است؟ تخمکگذاری یکی از حیاتیترین فرآیندهای بدن زن برای باروری است، در این مرحله، تخمدانها تخمکی را آزاد میکنند که در صورت برخورد با اسپرم، میتواند منجر به تشکیل جنین شود و بدون تخمکگذاری، بارداری امکانپذیر نیست، به همین دلیل شناخت زمان تخمکگذاری و علائم آن نقش بسیار مهمی در افزایش احتمال بارداری دارد، بسیاری از زوجهایی که با ناباروری مواجه هستند، از اختلال در این فرآیند رنج میبرند، اما چگونه میتوان از زمان دقیق تخمکگذاری آگاه شد؟
تخمک گذاری چیست؟
فرآیندی طبیعی در چرخه قاعدگی زنان است که طی آن یکی از تخمدانها یک تخمک بالغ را آزاد میکند و این تخمک از طریق لوله فالوپ به سمت رحم حرکت کرده و در صورت برخورد با اسپرم، میتواند بارور شود، معمولا تخمکگذاری در میانه چرخه قاعدگی، یعنی حدود روز ۱۴ چرخهای که ۲۸ روزه است، رخ میدهد و تخمک آزاد شده تنها حدود ۱۲ تا ۲۴ ساعت زنده میماند و فرصت باروری دارد، بنابراین آگاهی از زمان دقیق تخمکگذاری نقش مهمی در افزایش شانس بارداری دارد.
علائم تخمکگذاری
علائم تخمکگذاری در زنان از فردی به فرد دیگر متفاوت است، اما رایجترین نشانهها شامل موارد زیر هستند:
- در زمان تخمکگذاری، ترشحات واژن شفاف، لغزنده و کشدار میشوند، مشابه سفیده تخممرغ خام.
- پس از تخمکگذاری، دمای بدن به صورت جزئی افزایش مییابد.
- برخی زنان در میانه چرخه قاعدگی احساس درد یا ناراحتی ملایم در یک طرف شکم دارند.
- در زمان تخمکگذاری میل جنسی ممکن است افزایش یابد.
- برخی زنان احساس سفتی یا درد در ناحیه پستان را تجربه میکنند.
- تورم خفیف در ناحیه شکم
- تغییرات خلقی یا احساسات قویتر
نفش تخمک گذاری در بارداری
در این فرآیند، تخمدانها در میانه چرخه قاعدگی، یک تخمک بالغ را آزاد میکنند، این تخمک از طریق لوله فالوپ حرکت کرده و در صورت وجود اسپرم، امکان لقاح فراهم میشود.
اگر تخمکگذاری به درستی انجام نشود یا بهطور منظم اتفاق نیفتد، احتمال بارداری به طور چشمگیری کاهش مییابد، بنابراین تخمکگذاری شرط اولیه برای لقاح و شروع بارداری است و اختلالات تخمکگذاری یکی از شایعترین دلایل ناباروری در زنان محسوب میشود.
روش تعیین تخمک گذاری
به کمک نکات زیر و با مراجعه به متخصص زنان و زایمان شهران می توانید دوره تخمک گذاری را مشخص نمایید:
- دوره ی قاعدگی خود را در نظر بگیرید، یعنی از اولین روز شروع قاعدگی تا اولین روز قاعدگی بعدی را محاسبه کنید.
- دوره ی قاعدگی باید چیزی بین ۲۸ تا ۳۲ روز طول بکشد، اما ممکن است کوتاهتر یا طولانی تر هم باشد.
- این دوره را باید تقسیم کنید و روزهای که در این نیمه قرار دارند را دوره ی تخمک گذاری در نظر بگیرید.
- تخمک گذاری بین روز ۱۱ تا ۲۱ پس از شروع دوره قاعدگی است که باید توجه ویژه ای به آن داشته باشید.
البته باید برای تشخیص دقیق این دوره از تست ها و آزمایش های مربوطه کمک بگیرید، با مراجعه به متخصص زنان و زایمان غرب تهران می توانید احتمالات بارداری را بررسی و مشکلات ناباروری خود را حل نمایید.
چه عواملی باعث اختلال در تخمکگذاری میشوند؟
اختلال در تخمکگذاری به دلایل مختلفی بروز میکند که برخی از مهمترین آنها عبارتاند از:
- عدم تعادل در هورمونهایی مانند FSH، LH، استروژن و پروژسترون چرخه تخمکگذاری را مختل میکند.
- یکی از شایعترین علل اختلال تخمکگذاری سندرم تخمدان پلیکیستیک است که با عدم تخمکگذاری منظم همراه است.
- کمکاری یا پرکاری تیروئید بر هورمونهای تولید مثل تأثیر گذاشته و تخمکگذاری را مختل میکند.
- استرس میتواند محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-تخمدان را تحت تأثیر قرار دهد و منجر به اختلال در چرخه قاعدگی شود.
- وزن نامتعادل روی هورمونهای تولید مثل اثر میگذارد.
- فعالیت بدنی سنگین به ویژه در زنان ورزشکار حرفهای ممکن است چرخه تخمکگذاری را متوقف کند.
- داروهای خاص مانند داروهای ضدافسردگی یا کورتونها میتوانند در تخمکگذاری اختلال ایجاد کنند.
- با افزایش سن، کیفیت و تعداد تخمکها کاهش یافته و نظم تخمکگذاری بههم میخورد.
چه آزمایشها یا تستهایی برای بررسی تخمکگذاری وجود دارد؟
برای بررسی تخمکگذاری، چندین آزمایش و تست مختلف وجود دارد که میتوانند به تشخیص زمان و سلامت تخمکگذاری کمک کنند، مهمترین آنها عبارتند از:
تست LH (هورمون لوتئینساز) در ادرار
این تست خانگی به کمک نوارهای تست انجام میشود و افزایش ناگهانی هورمون LH را که قبل از تخمکگذاری اتفاق میافتد، نشان میدهد و 24-36 ساعت قبل از تخمکگذاری LH به طور چشمگیری افزایش مییابد.
اندازهگیری دمای پایه بدن
دمای بدن زن در طول چرخه قاعدگی کمی تغییر میکند و بعد از تخمکگذاری، به دلیل افزایش هورمون پروژسترون، دمای پایه بدن حدود 0.3 تا 0.5 درجه سانتیگراد افزایش مییابد، ثبت روزانه دما به تعیین زمان تخمکگذاری کمک میکند.
سونوگرافی تخمدانها
سونوگرافی ترانسواژینال رشد فولیکولهای تخمدان را پیگیری کرده و زمان ترکیدن فولیکول (تخمکگذاری) را دقیقتر نشان میدهد و این روش بیشتر در کلینیک و توسط پزشک انجام میشود.
اندازهگیری سطح هورمونها در خون
- LH نشانه افزایش در زمان تخمکگذاری
- استرادیول (E2) نشانه افزایش سطح استروژن قبل از تخمکگذاری
- پروژسترون نشانه افزایش پس از تخمکگذاری، معمولاً 7 روز بعد از اوج LH اندازهگیری میشود تا تخمکگذاری تایید شود.
بررسی ترشحات دهانه رحم
ترشحات در زمان تخمکگذاری شفاف، لغزنده و کشدار میشود که نشانه آماده بودن رحم برای بارداری است و این روش بیشتر به صورت مشاهدهای توسط خود فرد انجام میشود.
افزایش سن بر تخمکگذاری و بارداری تأثیر دارد؟
افزایش سن تأثیر قابل توجهی بر تخمکگذاری و بارداری دارد و با بالا رفتن سن زنان، کیفیت و تعداد تخمکها کاهش مییابد و احتمال بروز مشکلاتی مانند ناهنجاریهای کروموزومی افزایش پیدا میکند، همچنین تخمکگذاری نامنظمتر میشود و شانس بارداری طبیعی کاهش مییابد، خطر سقط جنین و مشکلات دوران بارداری نیز در سنین بالاتر بیشتر میشود، بنابراین، سن یکی از مهمترین عوامل در باروری و سلامت بارداری محسوب میشود.
برای تقویت تخمکگذاری چه تغذیهای مناسب است؟
برای تقویت تخمکگذاری، تغذیه سالم و متعادل بسیار مهم است، برخی نکات تغذیهای موثر عبارتند از:
- مصرف مواد غذایی غنی از آنتیاکسیدانها مانند میوهها و سبزیجات تازه (بلوبری، توتفرنگی، اسفناج)
- استفاده از منابع پروتئینی سالم مثل مرغ بدون چربی، ماهی، تخممرغ و حبوبات
- مصرف چربیهای سالم مثل روغن زیتون، آووکادو و مغزها (گردو، بادام)
- مصرف مواد معدنی مهم مثل روی (در گوشت قرمز و مغزها) و سلنیوم (در ماهی و آجیل)
- دریافت کافی ویتامینهای گروه B، به خصوص فولات (در سبزیجات برگدار)
- حفظ تعادل قند خون با مصرف کربوهیدراتهای پیچیده مانند غلات کامل و حبوبات
- همچنین، پرهیز از مصرف زیاد کافئین، شکر و غذاهای فرآوری شده میتواند به بهبود تخمکگذاری کمک کند.
سوالات متداول
هر ماه یک بار تخمکگذاری انجام میشود، که این زمان در وسط چرخه قاعدگی روز ۱۴ در چرخه ۲۸ روزه اتفاق میافتد.
خیر، بدون تخمکگذاری، تخمکی برای لقاح وجود ندارد و بارداری رخ نمیدهد و در صورت اختلال در تخمکگذاری باید به پزشک مراجعه کرد.
در نهایت…
تخمکگذاری نقش حیاتی در بارداری دارد، زیرا بدون آزاد شدن تخمک امکان لقاح و شروع بارداری وجود ندارد، کیفیت و منظم بودن تخمکگذاری، شاخص مهمی از سلامت باروری زن است و عوامل مختلفی مثل سن، تغذیه و سلامت هورمونی بر تخمکگذاری تأثیر میگذارند، توجه به تخمکگذاری و مراقبتهای مرتبط شانس بارداری موفق را افزایش داده و سلامت جنین را تضمین میکند.
