تعیین جنسیت قبل از بارداری یکی از موضوعات بحثبرانگیز و مورد توجه در حوزه باروری و پزشکی تولید مثل است و با پیشرفت روشهای علمی مانند تعیین جنسیت با لقاح آزمایشگاهی (IVF) و تعیین نوع اسپرم، والدین احتمال تولد فرزند با جنسیت دلخواه را افزایش میدهند، این مسئله به ویژه در خانوادههایی که به دلایل فرهنگی، اجتماعی یا پزشکی ترجیح خاصی نسبت به جنسیت فرزند دارند، اهمیت پیدا میکند، اما آیا دخالت در روند طبیعی انتخاب جنسیت تبعات اخلاقی یا اجتماعی بهدنبال دارد؟

مبنای بیولوژیکی تعیین جنسیت
تعیین جنسیت بیولوژیکی عمدتا توسط کروموزوم ها انجام می شود، انسان ها 23 جفت کروموزوم دارند که جفت 23 به کروموزوم های جنسی معروف است و به طور معمول، زنان دارای دو کروموزوم x هستند، در حالی که مردان دارای یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y هستند، وجود کروموزوم Y باعث ایجاد ویژگی های مردانه در طول رشد جنینی می شود، با این حال، توجه به این نکته مهم است که جنسیت بیولوژیکی همیشه دوتایی نیست، زیرا افرادی با الگوهای کروموزومی غیر معمول مانند XXY یا XO وجود دارند که میتوانند منجر به شرایط بین جنسی شوند.
بیشتر بخوانید : بارداری چند هفته است؟
جنسیت جنین چگونه تشخیص داده میشود؟
پیشرفت در آزمایشات ژنتیکی امکان تعیین جنسیت افراد را با درجه بالایی از دقت ممکن ساخته است، رایجترین روش آنالیز نمونههای DNA برای شناسایی وجود ژنهای تعیین کننده جنسیت خاص، مانند SRY در کروموزوم Y است، این رویکرد به ویژه در مواردی مفید است که جنسیت بیولوژیکی به دلیل شرایط بین جنسیتی یا هنگام تعیین جنسیت قبل از تولد مبهم است.
آزمایش خون نیز می تواند نوع جنین را مشخص کند، میزان ۸۵ تا ۹۰ درصد از نوع جنسیت جنین را از روی خون تشخیص میدهند، این کار باید در هفته هشتم و نهم بارداری انجام شود تا نتایج دقیق و بدون خطا اعلام شوند.

انواع روش های تعیین جنسیت قبل از بارداری
این نکته را باید در خاطر داشته باشید که تمامی اقدامات در جهت تعیین جنسیت را باید پیش از بارداری و پیش از زمانی که جنین شکل بگیرد انجام دهید، زیرا که جنین شکل گرفته جنسیت آن تعیین شده و هیچ اقدام اثر بخشی در جهت تعیین جنسیت نمی توان انجام داد.
و اما از جمله راهکارها در جهت تعیین جنسیت قبل از بارداری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

روش پی جی دی
با پیشرفتهای چشمگیر علم و فناوری، امروزه افراد میتوانند با بهرهگیری از روشهای نوین تا حد زیادی جنسیت جنین خود را تعیین کنند و در این میان، روش PGD یکی از دقیقترین و مطمئنترین راهکارها برای تعیین جنسیت جنین به شمار میرود.
در این روش، ابتدا با تحریک تخمکگذاری در زنان، تخمکها در شرایط آزمایشگاهی برداشت میشوند و سپس این تخمکها با اسپرم مرد ترکیب شده و لقاح به صورت آزمایشگاهی انجام میگیرد، پس از تشکیل جنین با بررسی ژنتیکی آنها، جنسیت هر جنین بهطور دقیق مشخص میشود، در نهایت، بهترین متخصص زنان با توجه به درخواست والدین، جنینی با جنسیت دلخواه را به رحم زن منتقل میکند.
مراقبت های تغذیه ای
رعایت نکات تغذیهای یکی دیگر از راهکارهایی است که از گذشتههای دور توسط زنان سنتی، مادران و مادربزرگها توصیه میشده است، امروزه بخشی از این توصیهها مورد تأیید علم پزشکی قرار گرفتهاند.
برای نمونه، اگر زوجین تمایل به داشتن فرزند پسر دارند، به زنان توصیه میشود که حدود دو تا سه ماه پیش از بارداری، مصرف مواد غذایی سرشار از پتاسیم و سدیم را در برنامه خود قرار دهند که گوشت قرمز، شیر و جگر از جمله منابع غنی این دو عنصر هستند، در مقابل، برای افزایش احتمال دخترزایی، مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و منیزیم توصیه میشود و شیر، پنیر، ماست و جوانه گندم از منابع مناسب این مواد بوده و بهتر است به میزان کافی در رژیم غذایی گنجانده شوند.
زمان بندی دوران تخمک گذاری
زنانی که چند روز پیش از زمان تخمکگذاری رابطه جنسی برقرار میکنند، شانس بیشتری برای داشتن فرزند دختر دارند و همچنین، اگر تمایل به دختر شدن جنین دارید، توصیه میشود حدود نیم ساعت پیش از مقاربت، واژن با محلولی از آب و سرکه شست و شو داده شود، در مقابل برای افزایش احتمال پسردار شدن، میتوان از محلول آب و جوش شیرین برای شست و شوی واژن استفاده کرد.
IVF روش تعیین جنسیت نوین
این روش با ارائه راهکارهای دقیق برای تفکیک جنسیت دختر و پسر، توانسته با درصد موفقیت بسیار بالا، جنسیت دلخواه جنین را مشخص کند و بهعنوان یکی از قابلاعتمادترین و پرطرفدارترین شیوهها برای تعیین جنسیت شناخته میشود.
در روش IVF یا لقاح خارج رحمی، ابتدا تعدادی تخمک از بدن زن برداشت میشود، سپس در محیط آزمایشگاه، اسپرمها به درون تخمکها تزریق شده و جنین شکل میگیرد، نکته مهم این است که پیش از انجام لقاح، اسپرمها بر اساس نوع کروموزوم X یا Y تفکیک میشوند؛ بهطوری که برای داشتن فرزند پسر از اسپرمهای دارای کروموزوم Y و برای داشتن فرزند دختر از اسپرمهای دارای کروموزوم X استفاده میشود، این فرایند امکان تعیین جنسیت پیش از بارداری را بهصورت دقیق فراهم میکند.
روش های تعیین جنسیت قبل از بارداری ضرر دارد؟
روشهای تعیین جنسیت پیش از بارداری، به ویژه روشهای علمی مانند PGD و IVF، در عین دقت بالا با برخی عوارض و محدودیتها همراه هستند، برخی از مهمترین ضررها یا مخاطرات احتمالی این روشها عبارتاند از:
- این روشها معمولا گران هستند و تحت پوشش بیمه قرار نمیگیرند.
- فرآیندهای درمان ناباروری مانند IVF فشار روانی زیادی به زوجها وارد میکند.
- مصرف داروهای محرک تخمکگذاری احتمال دارد باعث سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) شود.
- در برخی فرهنگها و جوامع، انتخاب جنسیت جنین از نظر اخلاقی یا دینی چالشبرانگیز است.
- در برخی موارد، تمرکز بر تعیین جنسیت باعث تأخیر در بارداری یا نادیده گرفتن سایر مشکلات ناباروری میشود.
- هیچ روشی صد درصد تضمینی نیست و احتمال خطای جزئی در تعیین جنسیت وجود دارد.
سوالات متداول
این موضوع به شرایط بدنی، سن، سلامت باروری و نظر پزشک بستگی دارد، برخی افراد ممکن است گزینه مناسبی برای این روشها نباشند.
پیش از اقدام به بارداری با پزشک باید مشورت شود، معمولا ۲ تا ۳ ماه پیش از شروع فرایند IVF یا سایر روشها، اقدامات اولیه مانند آزمایشها و برنامهریزی شروع میشود.
در صورت تشکیل چند جنین در فرایند IVF، امکان بررسی جنسیت همه جنینها وجود دارد و پزشک میتواند تنها جنینهایی با جنسیت دلخواه را به رحم منتقل کند.
در نهایت…
تعیین جنسیت پیش از بارداری با پیشرفتهای علمی بهویژه از طریق روشهایی مانند IVF و PGD امکانپذیر شده و دقت بالایی دارد، هرچند برخی راهکارهای طبیعی نیز پیشنهاد میشوند، اما تنها روشهای آزمایشگاهی میتوانند نتیجهای تقریبا قطعی ارائه دهند، با این حال این روشها نیازمند بررسی شرایط پزشکی، هزینه بالا و مشورت با متخصص هستند.



