سقط جنین یکی از موضوعات پیچیده و گاه دردناک در دوران بارداری است که به دلایل مختلفی از جمله مشکلات ژنتیکی، عفونتها، اختلالات هورمونی یا عوامل محیطی رخ میدهد و این پدیده نه تنها از نظر جسمی، بلکه از نظر روحی نیز تأثیرات قابل توجهی بر مادر دارد و نیازمند توجه پزشکی و روانی دقیق است، اما آیا همه موارد سقط جنین قابل پیشگیری هستند؟ چگونه میتوان علائم هشداردهنده را به موقع تشخیص داد؟ این سوالات، نقطه آغاز آگاهی بیشتر برای حفظ سلامت مادر و جنین هستند.
سقط جنین چگونه اتفاق می افتد؟
وقتی که در هفته های ابتدایی بارداری اتفاق می افتد مانند عادت دوران ماهانه است که با خونریزی کم، کمر درد و گرفتگی ماهیچه ها همراه است، اما هر چقدر هفته های بارداری به هفته بیستم نزدیکتر شود و سقط جنین اتفاق بیفتد، خونریزی شدید، همراه با درد بسیار زیاد و گرفتگی های شدید ماهیچه ها را به دنبال دارد.
در صورتی که بارداری هفته ششم خود را سپری کرده باشد و مادر دچار خونریزی شود، متخصص زنان و زایمان به سرعت، دستور به انجام سونوگرافی می دهد تا ضربان قلب جنین را مورد بررسی قرار دهد و در صورتی که ضربان قلب مشکل پیدا کرده باشد، پزشک با انجام سونوگرافی و آزمایش های بیشتر وضعیت جنین را مورد بررسی قرار می دهد تا از سلامت و یا مرگ جنین مطمئن شود.
عوامل موثر بر سقط جنین
تحت تاثیر عوامل زیادی است که برخی از مهم ترین دلایل را که در این میان نقش مهمی دارند، شرح می دهیم.
سن مادر
مادرانی که سن شان بالاتر از 40 سال است، احتمال سقط درون آن ها نسبت به مادرانی که سن پایین تری دارند، بیشتر است.
سوابق قبلی سقط
خانم های بارداری که در گذشته یک بار یا چند بار جنینشان سقط شده است، امکان سقط جنین مجدد در آنها بیشتر است.
رشد و نمو غیرطبیعی
در چنین حالتی اختلال رشد جنین در نهایت منجر به سقط به صورت خود به خودی می شود.
ناهنجاری های ارثی و ژنتیکی جنین
این عامل که در ژنتیک مادر و یا پدر موجود است باعث می شود تا اختلالات رشدی در جنین رخ دهد و در پایان نیز مشکلات به سقط را به وجود آورد، همچنین نقص کروموزومی جنین یا نقص های مادرزادی، افزایش احتمال سقط جنین را به دنبال دارد.
بیماری های عفونی مادر
در نظر داشته باشید که عفونت های مادری به ویژه سرخچه، تب مالت، ایدز و عفونت های مقاربتی می تواند منجر به سقط شود.
بیماری های مزمن ناتوان کننده در مادر
برخی بیماری های مادر باعث از بین رفتن جنین و در نهایت سقط اجباری آن میشود، بیماری هایی نظیر سل، سرطان، افزایش فشار خون، بیماری کلیوی در برخی از مواقع منجر به مرگ و سقط جنین میشود.
بیماری های غدد
مشکلات هورمونی و غددی می تواند عاملی برای سقط باشد، در اکثر موارد، بیماری های غدد نظیر کم کاری تیروئید و دیابت گاهی منجر به سقط جنین شود.
مصرف دارو و عوامل محیطی دیگر
ممکن است مصرف زیاد سیگار، مشروبات الکلی، داروهای ضد بارداری و سموم محیطی نظیر سرب و آرسنیک در مادر منجر به سقط جنین شود.
عدم پذیرش ایمنی بدن
ایمنی بدن نقش به سزایی در سلامت جنین دارد، جنین از لحاظ ژنتیک یک عامل خارجی برای مادر است و بدن مادر بر علیه آن آنتی بادی ساخته و جنین را دفع می کند، در یک بارداری طبیعی جفت، آنتی بادی های متوقف کننده می سازد که مانع دفع جنین می شود و در صورت تضعیف سیستم ایمنی بدن نیاز است تا مادر تحت مراقبت های ویژه قرار بگیرد تا از سقط ناخواسته جنین خودداری کند.
ناهنجاری های رحمی
رحم دچار نقص تکاملی میشود و در نهایت برای بارداری آمادگی لازم را ندارد، وجود نقص تکاملی رحم در دوران جنینی عاملی برای ایجاد رحم دو شاخ یا یک شاخ است و همچنین این مشکل باعث بروز انواع ناهنجاری های شکلی رحم می شود که این نقایص منجر به سقط جنین میگردد، وجود فیبروم یا چسبندگی رحم نیز باعث سقط در زن باردار میشود.
اضافه وزن زیاد
در برخی از اوقات بین چاقی مادر و سقط ارتباطات قوی پیدا شده است.
دخیل بودن اسپرم
در بعضی مواقع ثابت شده است که سن بالای پدر یا تماس زیاد پدر با سرب و برخی از آلودگی های محیطی و شیمیایی باعث شده اسپرم از مقاومت بالایی برخوردار نباشد و خطر سقط افزایش پیدا کند.
انجام برخی از آزمایش های غربالگری
برخی از آزمایش های تشخیص بارداری، سلامت جنین را به خطر می اندازد و در نتیجه احتمال سقط را بالا می برد.
در صورت مشاهده علائم سقط جنین، برای بررسی و درمان فوری با دکتر غزاله موسویزاده، متخصص زنان، مشورت کنید، برای دریافت نوبت با شماره ۰۲۱۴۴۳۲۸۲۴۴ تماس بگیرید.
علائم سقط جنین
علائم سقط در هر فرد متفاوت است، اما رایجترین نشانهها عبارتند از:
- خونریزی واژینال، ممکن است از لکهبینی تا خونریزی شدید متغیر باشد.
- درد یا گرفتگی شکم در ناحیه تحتانی شکم یا کمر احساس میشود و شبیه به درد قاعدگی است.
- خروج ترشحات غیرعادی از واژن شامل لختههای خون یا بافت.
– کاهش ناگهانی علائم بارداری مانند توقف حالت تهوع، حساسیت سینه یا خستگی.
- تب یا لرز در مواردی که عفونت در رحم وجود دارد.
تفاوت سقط جنین با قاعدگی
اولین موضوع، دقت در نشانه ها و علائم است، دل درد و کمر درد در سقط لحظه به لحظه شدید و شدیدتر می شود و همچنین در هفته های بالاتر بارداری زمانی که خونریزی اتفاق می افتد، بعید است که با قاعدگی و پریود ارتباطی داشته باشد.
جلوگیری از سقط جنین
اگر بخواهیم از لحاظ پزشکی صحبت کنیم، نمی توانیم جلوی سقط جنین را به صورت صد در صد بگیریم اما با رعایت برخی از موارد می توانیم از این اتفاق ناگوار جلوگیری کنیم.
مراجعه منظم به پزشک و مراقبتهای دوران بارداری
مراجعات منظم به متخصص زنان و زایمان باعث میشود سلامت مادر و جنین بهطور مستمر بررسی شود، در این ویزیتها، پزشک علائم هشداردهنده را شناسایی کرده و اقدامات پیشگیرانه مناسب را پیشنهاد میکند.
تغذیه سالم و مصرف مکملها
تغذیه مناسب شامل مصرف مواد غذایی غنی از آهن، کلسیم، اسیدفولیک، پروتئین و ویتامینهای گروه B است،
بهویژه اسید فولیک حداقل 400 میکروگرم در روز قبل و در سه ماهه اول بارداری خطر نقص لوله عصبی و سقط را کاهش میدهد.
پرهیز از مصرف مواد مضر
سیگار و الکل جریان خون به جفت را کاهش میدهند و مواد مخدر یا داروهای بدون تجویز پزشک میتوانند منجر به ناهنجاری جنینی و سقط شوند، همچنین کافئین زیاد نیز در برخی موارد خطرناک است.
بیشتر بخوانید: ناباروری بعد از سقط جنین
مدیریت بیماریهای مزمن و زمینهای
کنترل بیماریهایی مانند دیابت، فشار خون بالا، بیماریهای تیروئیدی و اختلالات خودایمنی برای جلوگیری از اختلال در روند رشد جنین بسیار حیاتی است.
تشخیص و درمان مشکلات ساختاری رحم
برخی مشکلات مانند فیبروم، پولیپ، رحم دوشاخه یا نارسایی دهانه رحم میتوانند موجب سقط شوند، با سونوگرافی یا تصویربرداری پیشرفته قابل تشخیص و در صورت نیاز قابل درماناند.
پرهیز از فعالیتهای بدنی شدید یا خطرناک
بلند کردن اجسام سنگین، ورزشهای پرتحرک یا پرخطر، ضربه به شکم و فعالیتهای تنشزا میتوانند منجر به سقط شوند.
کاهش استرس و بهبود سلامت روان
اضطراب، افسردگی یا استرس مزمن باعث افزایش هورمونهایی مانند کورتیزول میشود که تأثیر منفی بر بارداری میگذارد و تکنیکهایی مثل یوگا، مدیتیشن، تنفس عمیق و حمایت عاطفی از خانواده بسیار مؤثر است.
پیشگیری از عفونتها
برخی عفونتها مانند سرخچه، توکسوپلاسموز، تبخال و عفونتهای دستگاه تناسلی منجر به سقط میشوند، شستن دستها، پرهیز از تماس با افراد بیمار و پخت کامل گوشت و تخممرغ از راههای پیشگیری است.
واکسیناسیون
تزریق واکسنهایی مانند واکسن آنفلوآنزا، سرخجه، دیفتری و کزاز قبل از بارداری یا طبق توصیه پزشک در دوران بارداری از بسیاری از عفونتهای خطرناک جلوگیری میکند.
برنامهریزی قبل از بارداری
مشاوره پیش از بارداری برای بررسی آمادگی بدنی، بررسی ژنتیکی در صورت وجود سابقه خانوادگی و ارزیابی وضعیت رحم، تخمدانها و هورمونها ضروری است.
دوران بعد از سقط جنین
هفته های بارداری با دوران نقاهت پس از سقط جنین ارتباط زیادی دارد، خانم هایی که سقط جنین را تجربه می کنند، معمولا بعد از چهار تا شش هفته مجددا پریود می شوند.
برای بارداری مجدد باید زمانی را اختصاص داد تا مادر از لحاظ جسمی و روحی مجددا آماده پذیرش جنین شود و با آزمایش های مرتب و مراقبت های بارداری، احتمال سلامت خود و جنین را بالا ببرد.
سوالات متداول
بله. بسیاری از زنان پس از سقط جنین، بارداری سالمی را تجربه میکنند و با مراقبت مناسب و بررسی علت سقط، شانس بارداری موفق افزایش مییابد.
استراحت کافی، مصرف داروهای تجویزی، پرهیز از نزدیکی جنسی تا زمان ترمیم بدن، و مراجعه منظم به پزشک برای بررسی کامل رحم.
پزشکان معمولا توصیه میکنند ۳ تا ۶ ماه بعد از سقط برای بارداری مجدد اقدام شود تا بدن و رحم آمادگی کافی پیدا کند.
در نهایت…
در اینکه سقط جنین پدیده ناخوشایندی است، هیچ تردیدی نیست، مادران و پدران تمام تلاش خود را می کنند تا بتوانند فرزند خود را در کمال صحت وسلامت به دنیا بیاورند و مطمئنا در این راه وجود متخصصی خوب و معتمد می تواند بسیار راهگشا باشد، در صورت تمایل می توانید از دکتر غزاله موسوی زاده، متخصص زنان زایمان و نازایی نیز مشاوره بگیرید.
