تعیین جنسیت قبل از بارداری؛ روش‌ها، درصد موفقیت و هزینه

آیا می‌توان قبل از بارداری جنسیت فرزند را تعیین کرد؟ تعیین جنسیت قبل از بارداری، دیگر یک آرزوی دور نیست، با پیشرفت علم، روش‌ های علمی و دقیقی وجود دارند که به شما کمک می‌کنند جنسیت نوزادتان را انتخاب کنید، اما این روش‌ ها چقدر دقیق و ایمن هستند؟امروزه با استفاده از روش‌ های کمک باروری مانند IVF و بررسی ژنتیکی جنین (PGT/PGD)، امکان انتخاب جنسیت جنین با دقت بالا وجود دارد و در این مقاله روش‌ ها، میزان موفقیت، هزینه و شرایط مناسب برای تعیین جنسیت قبل از بارداری را بررسی می‌کنیم.

تعیین جنسیت قبل از بارداری چیست؟

تعیین جنسیت قبل از بارداری به مجموعه‌ای از روش‌ های پزشکی و غیرپزشکی گفته می‌شود که با هدف افزایش احتمال تولد نوزاد با جنسیت دختر یا پسر انجام می‌شوند و در میان این روش‌ها، تنها تکنیک‌ های کمک‌ باروری مانند IVF همراه با بررسی ژنتیکی جنین از دقت علمی بالایی برخوردارند و امکان انتخاب جنسیت را فراهم می‌کنند و در مقابل، روش‌ هایی مانند رژیم غذایی، زمان‌ بندی رابطه جنسی یا مصرف مکمل‌ها شواهد علمی محکمی برای اثربخشی ندارند، انتخاب جنسیت پیش از بارداری باید با مشاوره بهترین متخصص ناباروری در تهران و با در نظر گرفتن ملاحظات پزشکی، اخلاقی و قانونی انجام شود.

مبنای بیولوژیکی تعیین جنسیت 

تعیین جنسیت بیولوژیکی عمدتا توسط کروموزوم ها انجام می شود، انسان ها 23 جفت کروموزوم دارند که جفت 23 به کروموزوم های جنسی معروف است و به طور معمول، زنان دارای دو کروموزوم x هستند، در حالی که مردان دارای یک کروموزوم X و یک کروموزوم Y هستند، وجود کروموزوم Y باعث ایجاد ویژگی های مردانه در طول رشد جنینی می شود، با این حال، توجه به این نکته مهم است که جنسیت بیولوژیکی همیشه دوتایی نیست، زیرا افرادی با الگوهای کروموزومی غیر معمول مانند XXY یا XO وجود دارند که منجر به شرایط بین‌ جنسی می‌شوند.

بیشتر بخوانید : بارداری چند هفته است؟

چه کسانی کاندید مناسب تعیین جنسیت هستند؟

همه زوج‌ها به تعیین جنسیت قبل از بارداری نیاز ندارند و این روش بیشتر برای افرادی مناسب است که دلیل پزشکی یا خانوادگی مشخصی داشته باشند و مهم‌ترین کاندیدهای تعیین جنسیت عبارت‌اند از:

• در برخی بیماری‌ های ارثی که بیشتر در یک جنس دیده می‌شوند، انتخاب جنسیت از انتقال بیماری به فرزند جلوگیری می‌کند.
• افرادی که به دلیل ناباروری تحت درمان IVF قرار می‌گیرند، در صورت وجود شرایط لازم و با نظر پزشک، امکان تعیین جنسیت نیز دارند.
• برخی زوج‌ ها پس از داشتن چند فرزند هم‌جنس، تمایل دارند فرزند بعدی از جنس مخالف باشد و در برخی مراکز و بر اساس قوانین موجود، این موضوع قابل بررسی است.
• اگر احتمال انتقال برخی اختلالات ارثی به جنین وجود داشته باشد، پزشک بررسی ژنتیکی جنین و در صورت لزوم انتخاب جنسیت را پیشنهاد می‌دهد.
• زوج‌هایی که از نظر جسمی شرایط بارداری و درمان‌ های کمک‌ باروری را دارند، سلامت عمومی مناسب، وضعیت رحم و تخمدان‌ها و کیفیت اسپرم از عوامل مهم برای موفقیت این روش‌ها هستند.

در نهایت، تشخیص اینکه فرد کاندید مناسبی برای تعیین جنسیت است یا خیر، تنها پس از ارزیابی کامل توسط متخصص زنان، ناباروری و ژنتیک امکان‌ پذیر است.

جنسیت جنین چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پیشرفت در آزمایشات ژنتیکی امکان تعیین جنسیت افراد را با درجه بالایی از دقت ممکن ساخته است، رایج‌ترین روش آنالیز نمونه‌ های DNA برای شناسایی وجود ژن‌ های تعیین‌ کننده جنسیت خاص، مانند SRY در کروموزوم Y است، این رویکرد به ویژه در مواردی مفید است که جنسیت بیولوژیکی به دلیل شرایط بین جنسیتی یا هنگام تعیین جنسیت قبل از تولد مبهم است.

آزمایش خون نیز نوع جنین را مشخص می‌کند، میزان ۸۵ تا ۹۰ درصد از نوع جنسیت جنین را از روی خون تشخیص می‌دهند، این کار باید در هفته هشتم و نهم بارداری انجام شود تا نتایج دقیق و بدون خطا اعلام شوند.

روش های پزشکی تعیین جنسیت قبل از بارداری

این نکته را باید در خاطر داشته باشید که تمامی اقدامات در جهت تعیین جنسیت را باید پیش از بارداری و پیش از زمانی که جنین شکل بگیرد انجام دهید، زیرا که جنین شکل گرفته جنسیت آن تعیین شده و هیچ اقدام اثر بخشی در جهت تعیین جنسیت نمی توان انجام داد.

و اما از جمله راهکارها در جهت تعیین جنسیت قبل از بارداری می توان به موارد زیر اشاره کرد:

روش پی جی دی

با پیشرفت‌ های چشمگیر علم و فناوری، امروزه افراد می‌توانند با بهره‌گیری از روش‌ های نوین تا حد زیادی جنسیت جنین خود را تعیین کنند و در این میان، روش PGD یکی از دقیق‌ترین و مطمئن‌ترین راهکارها برای تعیین جنسیت جنین به شمار می‌رود.

در این روش، ابتدا با تحریک تخمک‌ گذاری در زنان، تخمک‌ها در شرایط آزمایشگاهی برداشت می‌شوند و سپس این تخمک‌ها با اسپرم مرد ترکیب شده و لقاح به‌ صورت آزمایشگاهی انجام می‌گیرد، پس از تشکیل جنین با بررسی ژنتیکی آن‌ها، جنسیت هر جنین به‌ طور دقیق مشخص می‌شود، در نهایت، بهترین متخصص زنان با توجه به درخواست والدین، جنینی با جنسیت دلخواه را به رحم زن منتقل می‌کند.

IVF روش تعیین جنسیت نوین

این روش با ارائه راهکارهای دقیق برای تفکیک جنسیت دختر و پسر، توانسته با درصد موفقیت بسیار بالا، جنسیت دلخواه جنین را مشخص کند و به‌ عنوان یکی از قابل‌اعتمادترین و پرطرفدارترین شیوه‌ها برای تعیین جنسیت شناخته می‌شود.

در روش IVF یا لقاح خارج رحمی، ابتدا تعدادی تخمک از بدن زن برداشت می‌شود، سپس در محیط آزمایشگاه، اسپرم‌ها به درون تخمک‌ ها تزریق شده و جنین شکل می‌گیرد، نکته مهم این است که پیش از انجام لقاح، اسپرم‌ها بر اساس نوع کروموزوم X یا Y تفکیک می‌شوند؛ به‌ طوری‌ که برای داشتن فرزند پسر از اسپرم‌ های دارای کروموزوم Y و برای داشتن فرزند دختر از اسپرم‌ های دارای کروموزوم X استفاده می‌شود، این فرایند امکان تعیین جنسیت پیش از بارداری را به‌ صورت دقیق فراهم می‌کند.

روش IUI

تلقیح داخل رحمی یا IUI پس از جداسازی اسپرم یکی از روش‌ های کمک‌ باروری است که در آن ابتدا با استفاده از تکنیک‌ های آزمایشگاهی، اسپرم‌ های حامل کروموزوم X یا Y تا حدی از یکدیگر جدا می‌شوند و سپس اسپرم‌ های انتخاب‌ شده در زمان تخمک‌ گذاری مستقیم به داخل رحم تزریق می‌شوند تا احتمال بارداری با جنسیت موردنظر افزایش یابد، با این حال، این روش دقتی کمتر از IVF همراه با آزمایش ژنتیکی PGT دارد و نتیجه آن قطعی نیست، موفقیت IUI به عواملی مانند سن مادر، کیفیت اسپرم، سلامت لوله‌ های رحمی و زمان‌ بندی صحیح انجام تلقیح نیز بستگی دارد.

روش های سنتی تعیین جنسیت قبل از بارداری

روش‌ های سنتی تعیین جنسیت، که ریشه در باورهای قدیمی دارند، بر پایه زمان‌ بندی رابطه یا تغییر محیط واژن عمل می‌کنند، اگرچه پایه علمی محکمی ندارند و دقت آن‌ها قطعی نیست، اما به دلیل هزینه کم و دردسر کمتر، همچنان مورد توجه بسیاری از زوج‌ها قرار می‌گیرند و این روش ها عبارتند از:

مراقبت های تغذیه ای

رعایت نکات تغذیه‌ای یکی دیگر از راهکارهایی است که از گذشته‌ های دور توسط زنان سنتی، مادران و مادربزرگ‌ ها توصیه شده است، امروزه بخشی از این توصیه‌ها مورد تأیید علم پزشکی قرار گرفته‌اند.

برای نمونه، اگر زوجین تمایل به داشتن فرزند پسر دارند، به زنان توصیه می‌شود که حدود دو تا سه ماه پیش از بارداری، مصرف مواد غذایی سرشار از پتاسیم و سدیم را در برنامه خود قرار دهند که گوشت قرمز، شیر و جگر از جمله منابع غنی این دو عنصر هستند، در مقابل، برای افزایش احتمال دخترزایی، مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و منیزیم توصیه می‌شود و شیر، پنیر، ماست و جوانه گندم از منابع مناسب این مواد بوده و بهتر است به میزان کافی در رژیم غذایی گنجانده شوند.

زمان بندی دوران تخمک گذاری

زنانی که چند روز پیش از زمان تخمک‌ گذاری رابطه جنسی برقرار می‌کنند، شانس بیشتری برای داشتن فرزند دختر دارند و همچنین، اگر تمایل به دختر شدن جنین دارید، توصیه می‌شود حدود نیم ساعت پیش از مقاربت، واژن با محلولی از آب و سرکه شست‌ و شو داده شود، در مقابل برای افزایش احتمال پسردار شدن، می‌توان از محلول آب و جوش شیرین برای شست‌ و شوی واژن استفاده کرد.

دقیق‌ ترین روش تعیین جنسیت کدام است؟

IVF همراه با آزمایش ژنتیکی پیش از لانه‌ گزینی PGT دقیق‌ ترین و قابل‌ اعتمادترین روش تعیین جنسیت قبل از بارداری محسوب می‌شود، در این روش، پس از تشکیل جنین در آزمایشگاه، چند سلول از جنین برای بررسی کروموزوم‌ های جنسی و سلامت ژنتیکی آن نمونه‌ برداری می‌شود و سپس تنها جنین سالم با جنسیت موردنظر به رحم منتقل می‌شود، دقت این روش در تعیین جنسیت بیش از ۹۹ درصد است و علاوه بر انتخاب جنسیت، امکان شناسایی برخی بیماری‌ های ژنتیکی را نیز فراهم می‌کند، البته انجام این روش نیازمند IVF بوده و باید با نظر متخصص ناباروری، رعایت ملاحظات پزشکی و قوانین کشور انجام شود.

درصد موفقیت تعیین جنسیت قبل از بارداری

درصد موفقیت تعیین جنسیت قبل از بارداری به روش درمانی انتخاب‌ شده بستگی دارد، برخی روش‌ها تنها احتمال دستیابی به جنسیت موردنظر را افزایش می‌دهند، در حالی که روش‌ های پیشرفته مانند IVF همراه با PGT دقت بسیار بالایی دارند.

روش تعیین جنسیت	درصد موفقیت در تعیین جنسیت	توضیحات
IVF همراه با PGT	بیش از ۹۹٪	دقیق‌ ترین روش موجود که جنسیت جنین پیش از انتقال به رحم مشخص می‌شود.
جداسازی اسپرم + IUI	حدود ۷۰ تا ۹۰٪	دقت آن به تکنیک جداسازی اسپرم و شرایط زوجین بستگی دارد و نتیجه قطعی نیست.
جداسازی اسپرم + IVF	حدود ۸۰ تا ۹۵٪	نسبت به IUI موفق‌تر است، اما همچنان دقت آن از PGT کمتر است.
روش‌ های طبیعی	از نظر علمی اثبات‌ شده نیست.	شواهد علمی کافی برای تأیید اثربخشی این روش‌ها وجود ندارد و نمی‌توان درصد موفقیت مشخصی برای آن‌ها ارائه کرد.

نکته: درصد موفقیت در تعیین جنسیت با درصد موفقیت بارداری متفاوت است، حتی اگر جنسیت جنین با دقت بالایی انتخاب شود، موفقیت بارداری به عواملی مانند سن مادر، کیفیت تخمک و اسپرم، سلامت رحم و تجربه مرکز درمان ناباروری نیز بستگی دارد.

روش های تعیین جنسیت قبل از بارداری ضرر دارد؟

روش‌ های تعیین جنسیت پیش از بارداری، به‌ ویژه روش‌ های علمی مانند PGD و IVF، در عین دقت بالا با برخی عوارض و محدودیت‌ ها همراه هستند، برخی از مهم‌ترین ضررها یا مخاطرات احتمالی این روش‌ها عبارت‌اند از:

• این روش‌ها معمولا گران هستند و تحت پوشش بیمه قرار نمی‌گیرند.

• فرآیندهای درمان ناباروری مانند IVF فشار روانی زیادی به زوج‌ها وارد می‌کند.

• مصرف داروهای محرک تخمک‌ گذاری احتمال دارد باعث سندرم تحریک بیش‌ از حد تخمدان (OHSS) شود.

• در برخی فرهنگ‌ها و جوامع، انتخاب جنسیت جنین از نظر اخلاقی یا دینی چالش‌ برانگیز است.

• در برخی موارد، تمرکز بر تعیین جنسیت باعث تأخیر در بارداری یا نادیده گرفتن سایر مشکلات ناباروری می‌شود.

• هیچ روشی صد درصد تضمینی نیست و احتمال خطای جزئی در تعیین جنسیت وجود دارد.

هزینه تعیین جنسیت قبل از بارداری

هزینه تعیین جنسیت قبل از بارداری به روش انتخابی، تجهیزات مرکز درمانی، آزمایش‌ های موردنیاز و شرایط زوجین بستگی دارد و مبلغ ثابتی ندارد، در صورتی که تعیین جنسیت با IVF و آزمایش ژنتیکی PGT انجام شود، هزینه شامل مراحل تحریک تخمدان، برداشت تخمک، لقاح آزمایشگاهی، کشت جنین، آزمایش ژنتیکی و انتقال جنین است؛ به همین دلیل این روش نسبت به سایر روش‌ها هزینه بیشتری دارد، در مقابل، روش‌ هایی مانند IUI همراه با جداسازی اسپرم در صورت ارائه، هزینه کمتری دارند اما دقت آن‌ها نیز پایین‌تر است.

برای اطلاع از هزینه دقیق، لازم است پس از معاینه و بررسی شرایط زوجین با دکتر غزاله موسوی زاده مشورت شود.

سوالات متداول

در نهایت…

تعیین جنسیت پیش از بارداری با پیشرفت‌ های علمی به‌ ویژه از طریق روش‌ هایی مانند IVF و PGD امکان‌ پذیر شده و دقت بالایی دارد، هرچند برخی راهکارهای طبیعی نیز پیشنهاد می‌شوند، اما تنها روش‌های آزمایشگاهی نتیجه‌ای تقریبا قطعی ارائه می‌دهند، با این حال این روش‌ها نیازمند بررسی شرایط پزشکی، هزینه بالا و مشورت با متخصص هستند.