آیا تا به حال به این فکر کردهاید که زمان مناسب برای بارداری چه زمانی است و آیا میتوان این تصمیم مهم را به تعویق انداخت؟ امروزه بسیاری از زنان به دلایل شغلی، تحصیلی یا شرایط زندگی، ترجیح میدهند بارداری را به زمان مناسب تری موکول کنند، به تأخیر انداختن بارداری، فرصتی برای برنامهریزی دقیقتر و آمادهسازی بهتر جسمی و روانی فراهم میکند، اما در عین حال میتواند چالشها و خطراتی نیز به همراه داشته باشد، آیا تأخیر در بارداری باعث کاهش شانس باروری یا افزایش مشکلات بارداری میشود؟ در این مطلب به بررسی همه جنبههای این تصمیم مهم میپردازیم.
خطرات بارداری بعد از 35 سالگی
در حال حاضر میانگین سن مادران هنگام بارداری حدود ۲۸ سال است، هرچند که این عدد در سال ۲۰۱۵ برابر با ۲۶.۴ سال و در سال ۲۰۱۴ برابر با ۲۶.۳ سال بوده است، بسیاری از محققان و صاحب نظران برای بررسی نتایج زایمان، بیشتر به میانگین سن مادران توجه میکنند تا سن واقعی آنها و تحقیقات نشان میدهد که افراد به دلایل مختلف، تصمیم میگیرند بارداری و والد شدن را به سنین بالاتر، به ویژه پس از ۳۵ سالگی موکول کنند.
ناباروری
با افزایش سن به ویژه در خانمها، تعداد تخمکهای موجود در تخمدانها کاهش مییابد که این امر احتمال بارداری را به طور قابل توجهی کاهش میدهد و این موضوع یکی از نگرانی های اصلی متخصصان زنان و زایمان درباره بارداری در سنین بالاتر است.
کاهش میل جنسی
همچنین در خانمهایی که وارد سن ۳۵ سالگی و بالاتر میشوند، ممکن است میل جنسی کاهش یابد که این امر باعث کاهش تعداد دفعات رابطه جنسی و به تبع آن کاهش احتمال بارداری میشود. البته این مسئله در همه خانمها رخ نمیدهد.
کاهش تعداد تخمک و کاهش شانس باروری
با گذشت زمان، ذخیره تخمک ها در تخمدانها کاهش مییابد و کیفیت آنها نیز ممکن است کاهش یابد که موجب کاهش شانس بارداری طبیعی میشود.
مشکلات پزشکی مرتبط
بیماریهایی مانند مسدود شدن لولههای فالوپ، آندومتریوز، فیبروم رحم، کیستها و فیبروئیدها و عدم تعادل هورمونی در اثر تعویق بارداری ایجاد میشوند و روند بارداری طبیعی را مختل میکنند و در مواردی ممکن است نیاز به جراحی و حتی برداشتن رحم باشد.
افزایش احتمال نقصهای مادرزادی
بارداری در سنین بالاتر خطر بروز نقصهای هنگام تولد را افزایش میدهد، به عنوان مثال احتمال نقص در نوزاد در سنین پایینتر حدود ۱ در ۱۰۰۰ است، اما این احتمال در بارداری پس از ۴۵ سالگی به ۱ در ۳۰ افزایش مییابد.
افزایش خطر سقط جنین
با بالا رفتن سن والدین، به خصوص مادر، احتمال سقط جنین نیز افزایش مییابد که میتواند روند بارداری را دشوارتر کند.
تفاوت سنی زیاد بین والدین و فرزندان
تفاوت سنی زیاد بین والدین و فرزندان ممکن است چالشهایی در دوران زندگی و تربیت فرزندان به همراه داشته باشد که یکی از مسائل اجتماعی مهم در جوامع امروز است.
نیاز به روشهای درمانی ناباروری
با به تعویق انداختن بارداری، ممکن است زوجین دیگر قادر به بارداری طبیعی نباشند و نیاز به روشهای پرهزینه و زمانبر مانند IVF، IUI و سایر درمانهای ناباروری پیدا کنند که میتواند بار مالی و روحی زیادی داشته باشد.
مرده زایی
احتمال مرده زایی در زنان بالای ۳۵ سال بیشتر است؛ نرخ آن در زنان ۱۸-۳۴ سال ۴.۷ در هزار و در بالای ۴۰ سال حدود ۸.۱ در هزار است و زنان اولزا و مسنتر معمولا تحت القای زایمان قرار میگیرند تا ریسک مرگ جنین کاهش یابد.
دلایل شایع برای به تأخیر انداختن بارداری
چرا برخی از بانوان یا حتی آقایان علاقه ایی ندارند بعد از ازدواج تا چند سال اقدام به بارداری کنند یا جدا از بحث علاقه چرا بارداری را به تعویق می اندازند، بر اساس نتیجه گیری هایی که توسط پزشکان و متخصص زنان طی چندسال اخیر انجام شده است، زوجینی که اقدام به جلوگیری از بارداری خود کرده اند در واقع دلایل مختلفی داشته اند، که این دلایل عبارت است از:
- بسیاری از زنان به دلیل تمرکز بر پیشرفت شغلی یا ادامه تحصیل، تصمیم میگیرند بارداری را به زمان مناسب تری موکول کنند.
- برخی زوجها به دلیل نگرانی از هزینههای بالای فرزندآوری، ابتدا به بهبود وضعیت اقتصادی خود میپردازند.
- برخی زنان به دلیل بیماری های زمینهای یا نیاز به درمان های پزشکی خاص، بارداری را به تأخیر میاندازند.
- بسیاری احساس میکنند از نظر روحی و روانی آماده پذیرش مسئولیت فرزندآوری نیستند و ترجیح میدهند زمان بیشتری برای آمادگی صرف کنند.
- گاهی به دلیل مشکلات خانوادگی، نبود حمایت کافی یا شرایط اجتماعی نامناسب، تصمیم به تأخیر بارداری گرفته میشود.
مدت زمان مناسب برای به تعویق انداختن بارداری چیست؟
سوالی که در اینجا مطرح میشود این است که تا چه زمانی میتوان بارداری را به تأخیر انداخت و این پیشگیری تا چه حد برای زوجین مناسب است بدون اینکه خللی در روند طبیعی باروری ایجاد شود؟ نکات مهمی در این زمینه وجود دارد که زوجین، به ویژه بانوان، باید به آن توجه کنند تا بتوانند با آگاهی کامل تصمیمی درست و منطقی اتخاذ کنند.
خانمها با تعداد محدودی تخمک به دنیا میآیند و برخلاف تصور، تخمکها تولید نمیشوند بلکه به تدریج مصرف میشوند و این موضوع باعث میشود که با گذشت زمان، ذخیره تخمک کاهش یافته و نهایتا منجر به یائسگی و قطع قاعدگی شود، به تعویق انداختن بارداری باعث اختلال در روند تخمک گذاری و کاهش کیفیت تخمکها میشود، بنابراین در ادامه این مقاله به بررسی این موضوع و پیامدهای آن پرداخته خواهد شد.
تأثیر سن خانم ها بر باروری و بارداری
این تخمک هایی که بانوان در طول زندگی خود مصرف می کنند به این صورت نیست که کیفیت آن ها در همه مراحل و سنین خانم به یک صورت باشد، تخمک های بانوان زمانی که در سنین جوانی هستند بسیار با کیفیت تر است اما هر چه سن بالاتر می رود کیفیت تخمک ها افت پیدا خواهد کرد، به طور معمول از سن ۳۵به بالا با افت کیفیت تخمک مواجه خواهیم شد، خانم هایی که بالای سن ۴۰ سالگی قرار دارند دارای کیفیت خیلی کمی از تخمک ها هستند و از ۴۵ سالگی به بالا به قدری این تخمک ها افت کیفیت پیدا خواهند کرد، که عملا خانم های ۴۵ سال یا از این سن بالاتر را نابارور در نظر می گیرند و حتی اگر این بانوان دارای دوران قاعدگی باشند و دوران قاعدگی آن ها منظم و به موقع باشد.
یک باور غلط دیگری که در بین بانوان وجود دارد این است که تصور می کنند که سن شناسنامه ای آن ها با سن تخمدان آن ها یکسان است، اما بر گفته پزشکان این باور بسیار غلط بوده و به این صورت نیست، یعنی تخمدان ها سریع تر از سن شناسنامه ایی پیر می شوند و قدرت خود را از دست می دهند، بنابراین یک خانم دارای سن ۳۵ سال است ولی ممکن است تخمدان های آن ۴۰ سال باشد، یعنی عملکرد تخمدان ها عالی و مناسب نباشد برای بارداری.
روش های به تعویض انداختن بارداری
روش های مناسب برای به تعویق انداختن بارداری به گونهای طراحی شدهاند که هم بازدهی بالایی داشته باشند و هم کمترین تأثیر منفی را بر سلامت بانوان و باروری آینده آنها داشته باشند، در ادامه مهمترین روشهای مورد استفاده آورده شده است:
روش های هورمونی پیشگیری از بارداری
قرصهای ضدبارداری، آمپولها، پچها و حلقههای واژینال، هورمونهای استروژن و پروژسترون را تأمین میکنند تا تخمکگذاری متوقف شود و از بارداری جلوگیری شود، این روشها بسیار مؤثر و قابل بازگشت هستند و با مشورت پزشک قابل استفاده هستند.
آی یو دی (IUD) یا دستگاه داخل رحمی
آی یو دیهای هورمونی یا مسی در رحم قرار میگیرند و مانع از باروری میشوند، این روشها تا چندین سال مؤثر هستند و پس از برداشتن، باروری به سرعت بازمیگردد.
فریز تخمک
در این روش، تخمکهای زن در بهترین زمان باروری برداشت شده و منجمد میشوند تا در آینده برای بارداری استفاده شوند، این روش به ویژه برای زنانی که میخواهند بارداری را به تعویق بیندازند اما نگران کاهش ذخیره تخمک هستند، بسیار مناسب است.
استفاده از کاندوم و روشهای غیر هورمونی
کاندومها علاوه بر پیشگیری از بارداری، محافظت در برابر بیماریهای مقاربتی را نیز فراهم میکنند و برای افرادی که نمیخواهند از هورمون استفاده کنند، گزینه مناسبی هستند.
قطع رابطه جنسی یا تعیین وقت رابطه
برخی زوجین ممکن است با کنترل دقیق زمانبندی روابط جنسی (روشهای طبیعی مانند تقویم باروری) بارداری را به تعویق بیندازند، اما این روشها نیاز به دقت بالا و آگاهی کامل دارند و ریسک خطا بالاتری نسبت به روشهای دیگر دارند.
کدام روش زایمان سزارین یا طبیعی در سن بالا مناسب است؟
برآیند زایمان از قبیل زایمان سزارین اورژانسی و خونریزی پس از زایمان با بالا رفتن سن مادر افزایش می یابد،محققان نشان داده اند که ریسک خانم ها با سن بالا در زمان زایمان بیشتر از سنین پایین است و برخی از این عوارض عبارتند از:
- دیابت حاملگی
- جفت نابجا(جا به جایی جفت)
- وضعیت قرارگیری ته جنین
- زایمان سزارین اورژانسی
- خونریزی پس از زایمان
- تولد زودرس
- کم بودن وزن نوزاد
- زیاد بودن وزن نوزاد در زمان تولد
- افزایش ریسک مرگ و میر مادر حین زایمان
- سکته ایکسمیک
- سکته خونریزی دهنده
- حمله قلبی
- مرگ ناشی از بیماری های قلبی عروقی هستند.
متاسفانه ذکر این نکته لازم است که عواقب حاملگی در سن بالا به دوره بعد از حاملگی و سال های بعدی عمر خانم ها کشیده می شود و احتمال سکته زنانی که در سن بالا حامله شده اند در دوره یائسگی بیشتر از زنانی است که در سن جوانتر حامله شده اند.
بیشتر بخوانید : زایمان طبیعی بدون درد
سوالات متداول
بله درست است به تعویق انداختن بارداری باعث ایجاد ناباروری در مردان هم ممکن است شود، چرا؟ به این دلیل که مردان هم با افزایش سن با کاهش کیفیت اسپرم های خود روبه رو هستند همچنین علاوه بر کاهش کیفیت اسپرم با کاهش حرکت اسپرم و تولید اسپرم در سنین بالاتر هم روبه رو خواهند بود، در نتیجه ناباروری در سنین بالاتر تنها مختص به خانم ها نیست.
با بالا رفتن سن مادر خطر سقط جنین به تدریج زیاد می شود. خطر سقط جنین در مادران ۲۰ تا ۲۴ ساله حدود ۹/۸ درصد است، اما این خطر برای زنان حامله بالای ۴۵ سال به ۷/۷۴ درصد می رسد. تصور می شود که کاهش کیفیت تخمک مادر مسئول بالاتر بودن نرخ سقط جنین است.
بله، تعویق بارداری به دلیل کاهش تعداد و کیفیت تخمکها با افزایش سن میتواند شانس باروری طبیعی را کاهش دهد و در مواردی حتی منجر به ناباروری شود.
در نهایت…
افرادی که تصمیم به بارداری در سنین بالا میگیرند، باید کاهش قدرت باروری، افزایش خطر سقط جنین، عوارض زایمان و احتمال مرگ داخل رحمی جنین را در نظر داشته باشند، گرچه فرزندان مادران بالای ۳۵ سال مشکلات رفتاری و اجتماعی کمتری دارند و اغلب سالمتر و موفقتر هستند، اما مزایای زایمان در این سن به خطرات آن نمیچربد و زنان بالای ۳۵ سال باید حاملگی خود را تحت نظر دقیق متخصص زنان و زایمان مدیریت کنند.
